Ciekawe miejsca
Jełmuń Dwór
Jełmuń, 11-731 Sorkwity
tel. 0 781 410 400
barbaratrzeciak@poczta.onet.pl
http://www.jelmundwor.pl
W książce "Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich” zawarta jest taka informacja o zespole dworsko-parkowym w Jełmuniu: "Dawny, niewielki majątek ziemski malowniczo położony nad jeziorem Jełmuń około 6 kilometrów na północny-zachód od Sorkwit. Klarowne, typowe w kompozycji, założenie, pięknie usytuowane w krajobrazie. Dwór na wzniesieniu, w punkcie środkowym zespołu między parkiem schodzącym ku brzegom jeziora a czworokątem podwórza gospodarczego. W parku zachowane jeszcze szerokie otwarcie widokowe na jezioro."
Klasycystyczny dwór pochodzi z pierwszej połowy XIX wieku. Parterowy, zbudowany na rzucie prostokąta, z dwuspadowym dachem. W elewacji frontowej ryzalit z trzema półkolistymi arkadami, zwieńczony trójkątnym naczółkiem. Przed dworem, od strony parku półkolisty, kamienny taras z widokiem na jezioro.
Od 1795 roku dwór w Jełmuniu należał do rodziny von Woisky. W roku 1928 przechodzi w posiadanie rodziny Zuhlke. Dwór pozostawał ich własnością aż do grudnia 1944 roku, kiedy to właściciele musieli uciekać. Powojenne dzieje dworu potoczyły się banalnie – podobnie jak wszystkich majątków ziemskich przejętych w 1945 roku przez państwo. Władza ludowa założyła w Jełmuniu PGR, a we dworze urządziła mieszkania dla jego pracowników. W 2000 roku popadający w ruinę dwór oraz zdziczały park nabyła od Skarbu Państwa Barbara Trzeciak, doktor socjologii.
Spływ kajakowy rzeką Krutynią
Rzeka ma źródło na północ od wsi Warpuny. Przepływa przez liczne jeziora (Warpuńskie, Zyndackie i Gielądzkie, Lampackie, Lampasz, Kujno, Długie, Białe, Gant, Zyzdrój Wielki i Mały, Spychowskie, Zdróżno, Uplik, Mokre, Krutyńskie, Gardyńskie), uchodzi do jeż. Bełdany w okolicy wsi Iznota. Krutynia ma 99 km długości, powierzchnie dorzecza 638 km2. Jest największą rzeką wpadającą do Wielkich Jezior Mazurskich. Dostarcza przeciętnie 4m3 wody na sekundę. Na odcinkach w pobliżu wsi rzeka nosi zwyczajowe nazwy od tych miejscowości: Babięcka Struga i Spychowska Struga. Szlak kajakowy łatwy i mało uciążliwy, oznakowany od Sorkwit do ujścia.
Szczegółowy opis trasy spływu rzeką Krutynią:
0,0 km Sorkwity. Od schyłku XIV wieku położona między jeż. Gielądzkim i Lampackim wieś była siedzibą wielkich właścicieli ziemskich. Po olbrzymim majątku, który na początku XX w. obejmował 1/3 obszaru gminy, zachował się otoczony ogrodem pałac w stylu neogotyku angielskiego, którego obecny kształt powstał w XIX w. Obecnie obiekt pełni funkcję eleganckiego hotelu. Wart uwagi jest też kościół ewangelicki z XVII w. z późnorenesansowym i barokowym wyposażeniem. Przy kościele funkcjonuje ośrodek spotkań młodzieży. Wodowanie kajaków na brzegu jeż. Lampackiego (powierzchnia 2 km2, głębokość 38 m). Najlepiej będzie rozpocząć spływ w Stanicy Wodnej PTTK. Trzymamy się wschodniego brzegu jeziora i płyniemy w kierunku południowym.
1,8 km Cieśnina, wejście na jeż. Lampasz (powierzchnia 0,76 km2, głębo kość 23 m)
6,5 km Wypływ odcinka Krutyni o nazwie Sobiepanka.
8,0 km Ujście Sobiepanki do jeż. Kujno (powierzchnia 0,3 km2, głębokość około 5 m)
9,5 km Wypływ rzeki z jeż. Kujno. 10,5 Most w ciągu szosy Szczytno - Mrągowo.
11,0 km Rzeka wpada do jeż. Dłużec (powierzchnia 1,2 km2, głębokość około 20 m). Na wschodnim brzegu jeziora wieś Dłużec.
14,7 km Krótki odcinek rzeki prowadzi do następnego jeziora.
15,1 km Jeż. Białe (powierzchnia 3,6 km2, głębokość 31 m). Na zachodnim brzegu jeziora stanica wodna PTTK Bieńki.
18,1 km Około l km na południe od stanicy Krutynia uchodzi z jeziora.
19,6 km Jeż. Gant (powierzchnia 0,78 km2, głębokość 26 m) położone jest wśród dorodnego lasu, ale brzegi jego są dość trudno dostępne.
22,3 km Krutynia uchodzi z jeziora Gant, wokół niemal puszczański krajobraz, brzegi rzeki podmokłe.
23,8 km Płyniemy w lewo! Prawy ciek o niemal niewidocznym nurcie to rzeka Babant, prawy dopływ Krutyni. Stanica wodna PTTK w Babiętach na prawym brzegu rzeki.
27,5 km Wieś Babięta. W dawnym młynie mała elektrownia wodna, możliwość dłuższego wypoczynku. Przenoska. Uwaga na samochody na ruchliwej szosie Szczytno - Mrągowo.
29,5 km Jeż. Zyzdrój Wielki (powierzchnia 2,6 km2, głębokość około 14 m) Toń mającego ponad 4 km długości jeziora urozmaicają duże wyspy. Na brzegach ośrodki wczasowe.
30,1 km Możliwość dłuższego wypoczynku na Wyspie Miłości.
36,0 km Jeż. Zyzdrój Mały (powierzchnia 0,6 km2, głębokość około 13 m).
38,9 km Zapora ziemna zbudowana na początku XX w. i nieczynna śluza. Przenoska po prawej stronie śluzy.
41,1 km Stanica wodna PTTK w Spychowie. Ta duża wieś nosiła do 1960 roku nazwę Pupy, która nie podobała się jednak mieszkańcom. W rezultacie plebiscytu wybrano obecną nazwę. Możliwość dłuższego wypoczynku 'wśród lasów Puszczy Piskiej. Jeż. Spychowskie (powierzchnia 0,5 km2, głębokość około 5 m). Płyniemy w lewo.
41,9 km Most w ciągu szosy Rozogi - Mrągowo. Pod mostem bystrze.
45,6 km Jeż. Zdrużno (powierzchnia 2,4 km2, głębokość 24 m), kierujemy się w prawo, opływając półwysep. Wpływamy na zatokę jeziora.
48,1 km Cieśnina między jeziorami. Most na lokalnej drodze. Możliwość dłuższego wypoczynku. Przed nami jeż. Uplik (powierzchnia 0,56 km2, głębokość około 9 m). Po prawej stronie rezerwat ornitologiczny Czaplisko - Ławny Lasek o powierzchni 7,62 ha. nad brzegiem jeziora Uplik. Chroniony jest ponad 200-letni drzewostan sosnowy, gdzie niegdyś była kolonia czapli siwej. Kilka lat po utworzeniu rezerwatu czapla przeniosła się na przeciwległy brzeg jeziora.
50,7 km Most w ciągu drogi Mrągowo - Ruciane-Nida. Jeż. Mokre (powierzchnia 8 km2 , głębokość 5 Im)
51,7 km Wieś Zgon. Stanica wodna PTTK na południowym brzegu jeziora. Kierunek spływu na północ wzdłuż prawego (wschodniego) brzegu jeziora. Możliwość silnego wiatru i dużej fali. W środkowej części prawego brzegu możliwość dłuższego odpoczynku.
58,8 km Zatoka jeż. Mokrego. Jaz, kajak można przeciągnąć po specjalnie do tego celu zamocowanych deskach.
58,9 km Jeż. Krutyńskie (powierzchnia 0,3 km2, głębokość około 5 m). Jesteśmy na terenie rezerwatu Krutyń. O powierzchni 27,3 km2. Rezerwat chroni Jezioro Krutyńskie i górny odcinek rzeki Krutyni, wypły-wającej z tego jeziora oraz przybrzeżne lasy liściaste i mieszane. Przełom rzeki Krutyni wyróżnia się płytką, przejrzystą wodą, w której zobaczyć można liczne kamienie z krasnorostami. Występuje też gąbka słodkowodna.
63,5 km Stanica wodna PTTK w Krutyni. Możliwość dłuższego wypoczynku.
64,1 km Wieś Krutyń powstała w XVI wieku jako osada myśliwska. Obecnie mieści się w niej dyrekcja Mazurskiego Parku Krajobrazowego i Muzeum Przyrody.
66,4 km Zielony Lasek. Most drogowy i tama młyńska. W dawnym młynie elektrownia wodna. Przenoska po prawej stronie młyna.
72,8 km Przesmyk do jeż. Duś, nad którym znajduje się klasztorek starowierców udostępniony do zwiedzania.
73.5 km Most na drodze lokalnej. Na prawym brzegu wieś Wojnowo.
75,7 km Duża wieś Ukta. Most w ciągu drogi Ruciane-Nida - Mrągowo.
76,7 km Stanica wodna PTTK Ukta.
82,5 km Nowy Most, most na drodze do Iznoty
82,9 km Stanica wodna PTTK Nowy Most. Dobry punkt wypadowy do ogrodu zoologicznego w Kadzidłowie (około 5 km pieszo).
85,6 km Jeż. Gardyńskie (powierzchnia 0,7 km2, głębokość 11,5 m). Pokonujemy je robiąc duży łuk w prawo, by w trzcinach odnaleźć przejście do jeż. Malinówko.
86,1 km Jeż. Malinówko (powierzchnia 0,2 km2).
89,2 km Wieś Iznota.
91,0 km Ujście Krutyni do jeż. Bełdany
93,0 km Ośrodek Turystyki Wodnej PTTK w Kamieniu. Dobre miejsce do zakończenia spływu Krutynią.
Ścieżka dydaktyczno - ekologiczna
W Sorkwitach, w byłych posiadłościach właścicieli Pałacu w Sorkwitach, na malowniczym półwyspie Jeziora Lampackiego wytyczona została ścieżka dydaktyczno - ekologiczna.
Prowadzi ona przez las, gdzie znajdują się ekspozycje budek lęgowych dla ptaków, malownicze alejki, wspaniały starodzew, cmentarz rodowy rodziny Mirbachów, na którym są pozostałości po grobowcu dawnych właścicieli.
Od południa znajduje się skarpa kamieni, na której w 1852r. założono winnicę.
Ścieżka Przyrodnicza "Jary Lampasza"
Ścieżka Przyrodnicza ,, Jary Lampasza'' została wykonana w ramach Wolontariatu Europejskiego Programu ,, Młodzież '' koordynowanego przez Fundację ,,Rodowo '' we współpracy z Nadleśnictwem Mrągowo.Ścieżkę zlokalizowano na terenie Leśnictwo Borowo. Trasa rozpoczyna się w pobliżu Miedzynarodowego Centrum Spotkań Młodzieży ,, Camp Rodowo ''. Trzynaście przystanków o tematyce kulturowo - leśno - przyrodniczej tworzy ciekawą harmonijną całość ( osadnictwo - rolnictwo - leśnictwo ).
Tablica otwierająca ścieżkę przedstawia jej plan i określa kolejne stanowiska:
-
Siedlisko Rodowo
-
Przydrożne drzewa
-
Śródpolne bagienko
-
Las wkraczający na pole
-
Stara lipa
-
Jezioro Lampasz
-
Żery bobrów
-
,, Czarci Jar ''
Powrót do góry
|
gok sorkwity
17456673
